{"id":40052,"date":"2016-10-17T16:19:52","date_gmt":"2016-10-17T13:19:52","guid":{"rendered":"https:\/\/teidakademi.com\/?p=40052"},"modified":"2017-11-07T15:05:12","modified_gmt":"2017-11-07T13:05:12","slug":"karanlik-tarafa-nasil-gecilir-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/2016\/10\/17\/karanlik-tarafa-nasil-gecilir-1\/","title":{"rendered":"Karanl\u0131k Tarafa Nas\u0131l Ge\u00e7ilir? &#8211; 1"},"content":{"rendered":"<h5><em>\u201cKurumlarda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n etik davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 etkileyen fakt\u00f6rlerden biri de ba\u015far\u0131n\u0131n kurum i\u00e7inde nas\u0131l konumland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131d\u0131r.Ba\u015far\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hedefleri, g\u00f6revleri ve sorumluluklar\u0131n\u0131 nas\u0131l yerine getirdi\u011fi ile ilgili bir durumdur.\u201d<\/em><\/h5>\n<p>Bir kurumun ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlara hedef g\u00f6stermesi ve bunlar\u0131 belirmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahip olsa da sadece hedeflere odaklanma etik problemleri de meydana getirebilir.<\/p>\n<p>Y\u00f6netim ve Liderlik hedeflerin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gerekti\u011fi konusunda cevaplar aramakta iken etik liderlik ve y\u00f6netim ise do\u011fru belirlenmi\u015f hedeflere etik olarak nas\u0131l ula\u015fabilece\u011fi sorusunu da cevapland\u0131rmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma hedefleri a\u00e7\u0131k\u00e7a belirlemenin ve mant\u0131kl\u0131, \u00f6zel ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilir hedefler koyabilmenin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00e7abalar\u0131, sebatlar\u0131 ve ba\u015far\u0131lar\u0131 \u00fczerinde olumlu bir etkiye sahip oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n<p>Fakat bir hedef i\u00e7in g\u00f6sterilen \u00e7aban\u0131n arkas\u0131nda gizli bir tehlike de bulunur. \u201cT\u00fcnel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc\u201d diye nitelendirebilece\u011fimiz bu durum \u201c\u00e7evresel olarak g\u00f6rmenin kaybolup g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn sadece merkezi b\u00f6lge ile k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 olarak adland\u0131rabilir\u201d. Bir di\u011fer deyi\u015fle hedefe \u00a0do\u011fru giderken \u201cat g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc ile bakmak\u201d olarak da nitelendirebilece\u011fimiz bu durum hedefe odaklanman\u0131n sabit fikir hale gelmesi ve di\u011fer \u00f6nemli \u015feyleri (buna i\u015f eti\u011fi de dahildir) fark edilmemesidir.\u00a0 Sadece t\u00fcnelin sonundaki \u0131\u015f\u0131\u011fa odaklanmak ve di\u011fer her yeri karanl\u0131k olarak g\u00f6rmek g\u00f6r\u00fc\u015f alan\u0131n\u0131 daralt\u0131r ve\u00a0ki\u015fiyi o tek amaca ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirir.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.etikblog.com\/wp-content\/uploads\/At-g%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BC-takmak.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-23314 size-full alignright\" src=\"http:\/\/www.etikblog.com\/wp-content\/uploads\/At-g%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BC-takmak.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"215\" \/><\/a>\u0130\u015f d\u00fcnyas\u0131nda Enron\u2019un b\u00fcy\u00fck bat\u0131\u015f\u0131 bu t\u00fcr bir \u201cat g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc\u201d takman\u0131n zararlar\u0131n\u0131\u00a0 \u00a0hepimize ders verecek niteliktedir. Enron\u2019un g\u00f6sterilen hedeflere ula\u015facak \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na y\u00fcksek primler vermesi, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n sadece prim hedeflerine odaklanmas\u0131na\u00a0ve uzun vadede karl\u0131 veya\u00a0etik olmas\u0131na bakmadan i\u015f yapmalar\u0131na sebep olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Di\u011fer bir \u00f6rnek olarak ise Ford Pinto\u2019nun 1970 y\u0131l\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 skandal verilebilir.\u00a0 Ford \u015eirketi 2000 Dolar\u2019dan az maliyetli olacak bir otomobili\u00a0piyasaya s\u00fcrmeyi kendine ama\u00e7 olarak belirlemi\u015fti. Fakat hedefe \u00f6yle kilitlenildi ki b\u00f6yle bir maliyete ula\u015fmak i\u00e7in g\u00fcvenlik testleri ihmal edildi ve b\u00f6ylelikle arabada meydana gelmesi muhtemel bir kaza riski\u00a0g\u00f6zden ka\u00e7m\u0131\u015f oldu. Bu \u201ct\u00fcnel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc\u201d bir trajedi ile sonu\u00e7land\u0131. Toplamda 53 ki\u015fi bu hata y\u00fcz\u00fcnden meydana gelen kazalarda hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n<p>Yine bu konuda yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma bize bu t\u00fcr bir k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn nelere yol a\u00e7abilece\u011fini g\u00f6sterebilir.\u00a0 \u00a0Daniel Simons ve Christopher Chabris\u2019in yapt\u0131klar\u0131 bir\u00a0<em><strong><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=vJG698U2Mvo\" target=\"_blank\">sosyal deneyde\u00a0<\/a><\/strong><\/em>kat\u0131l\u0131mc\u0131lara birbirine basketbol topu ile pas veren bir grup izlettirilir ve oyuncular\u0131n birbirlerine ka\u00e7 defa pas verdiklerini saymalar\u0131 istenir. Fakat izletilen ma\u00e7ta g\u00f6zden ka\u00e7mas\u0131 imkans\u0131z bir olay meydana gelir. Goril elbisesi giymi\u015f bir kad\u0131n sahaya girer ve g\u00f6\u011f\u00fcslerini yumruklar. B\u00f6yle bir olay kolay g\u00f6zden ka\u00e7maz diyebiliriz fakat sonu\u00e7 olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n sadece yar\u0131s\u0131 goril k\u0131l\u0131\u011f\u0131ndaki kad\u0131n\u0131 fark etmi\u015f di\u011ferleri ise hedefe sapland\u0131klar\u0131 i\u00e7in g\u00f6rememi\u015flerdir. Simons ve Chabris bu olguya \u201cistem d\u0131\u015f\u0131 k\u00f6rl\u00fck\u201d ismini vermi\u015flerdir.<\/p>\n<p>T\u00fcnel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne saplanmak etik risklerin \u00e7o\u011falmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan her zaman bir tehlike olabilir ama kurumlarda ana hedef yan\u0131nda di\u011fer hedef ve faydalar aras\u0131ndaki ba\u011flar\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalar bu riskleri azaltabilir.\u00a0 Mesela hedefin yan\u0131nda da yer alan tali ama\u00e7lar nelerdir?\u00a0 Bir hedefe ula\u015f\u0131rken kullan\u0131lan yollar\u0131n en az o hedefe ula\u015fmak kadar \u00f6nemli oldu\u011funun \u00fcst\u00fcne basa basa belirtilmesi gerekir.<\/p>\n<p>Bir kurum i\u00e7in hedefleri do\u011fru olarak belirlemek ve onlar\u0131 yine do\u011fru bir i\u00e7eri\u011fe oturtmak ger\u00e7ekten \u00e7ok zor olabilir. \u0130\u015fte bu zorluklar\u0131 a\u015fmak i\u00e7in etik y\u00f6netim ve liderlik hayati bir rol oynamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015f Eti\u011fi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir uzun vadeli ba\u015far\u0131n\u0131n en \u00f6nemli anahtar\u0131d\u0131r onu k\u0131sa vadeli hedef saplant\u0131lar\u0131 ile g\u00f6z ard\u0131 etmek kurumlar\u0131n d\u00fc\u015febilece\u011fi en b\u00fcy\u00fck hatalardan biridir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span class=\"s1\">Makalelerdeki g\u00f6r\u00fc\u015f ve yorumlar yazar veya yazarlara ait olup\u00a0<\/span><span class=\"s2\">, Etik ve \u0130tibar Derne\u011fi\u2019nin konu ile ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncelerini yans\u0131tmamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cKurumlarda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n etik davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 etkileyen fakt\u00f6rlerden biri de ba\u015far\u0131n\u0131n kurum i\u00e7inde nas\u0131l konumland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131d\u0131r.Ba\u015far\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hedefleri, g\u00f6revleri ve sorumluluklar\u0131n\u0131 nas\u0131l yerine getirdi\u011fi ile ilgili bir durumdur.\u201d Bir kurumun ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlara hedef g\u00f6stermesi ve bunlar\u0131 belirmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahip olsa da sadece hedeflere odaklanma etik problemleri de meydana getirebilir. Y\u00f6netim ve Liderlik hedeflerin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40053,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[211],"tags":[],"class_list":["post-40052","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-featured"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40052","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40052"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40052\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40054,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40052\/revisions\/40054"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40053"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}