Etik ve uyum y\u00f6neticisinin alet \u00e7antas\u0131 ger\u00e7ekten geni\u015f olmal\u0131. Bu yaz\u0131da \u00e7antam\u0131zdan \u0130hbar\/Dan\u0131\u015fma Hatt\u0131 olu\u015ftururken dikkat edilmesi gereken ana politikalar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yor ve enine boyuna inceliyoruz\u2026
\nBildi\u011fimiz gibi \u0130hbarc\u0131 (Whistleblower) \u00f6zel veya kamu kurumu i\u00e7inde yasa d\u0131\u015f\u0131, etik olmayan ve yanl\u0131\u015f olarak kabul edilen faaliyetlerin if\u015fa edilmesini sa\u011flayan ki\u015fiye verilen isim. Ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi iddia edilen suiistimaller farkl\u0131 \u015fekillerde ortaya \u00e7\u0131kabiliyor.\u00a0Mevzuat\u0131n, \u015firket politikas\u0131n\u0131n ihlali veya kamu \u00e7\u0131kar\u0131na veya ulusal g\u00fcvenli\u011fe tehdit (doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, casusluk veya\u00a0yolsuzluk vb.)<\/p>\n
ABD\u2019de\u00a0 \u015firketlerin\u00a0 \u00fc\u00e7te\u00a0 ikisinin\u00a0 suiistimallerden\u00a0 \u00a0etkilendi\u011fi ve her y\u0131l gelirlerinin %1,2\u2019sini bu yolla kaybettikleri ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f durumda. Suiistimaller y\u00fcz\u00fcnden itibar kayb\u0131, savunma masraflar\u0131 gibi dolayl\u0131 zararlar da bu kayb\u0131n i\u00e7inde de\u011fil. Bu do\u011frultuda ihbar ve dan\u0131\u015fma hatlar\u0131n\u0131n bir \u015firketin yolsuzluklarla m\u00fccadelesinde en kritik bile\u015fenlerinden biri oldu\u011funu rahat\u00e7a s\u00f6yleyebiliriz. \u015eirketlerde ya\u015fanan bu t\u00fcr suiistimallerin ortaya \u00e7\u0131ka- r\u0131lmas\u0131nda ihbar\/dan\u0131\u015fma hatlar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahiptir. Kurumlar\u0131n if\u015fa edilme endi\u015felerini \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in sahip olduklar\u0131 sistemlere farkl\u0131 isimler verilse de (Muhbirlik, \u0130hbar Sistemi, Konu\u015fmak, A\u00e7\u0131k Kap\u0131 Politikas\u0131) hepsinde ama\u00e7 ayn\u0131d\u0131r. Bu t\u00fcr sistemlerin etik d\u0131\u015f\u0131 davran\u0131\u015flar hakk\u0131nda ipu\u00e7lar\u0131 elde edebilmek i\u00e7in en etkili y\u00f6ntemlerden biri oldu\u011fu \u00e7e\u015fitli \u00f6rneklerde a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclebilir. Bu do\u011frultuda \u201cdan\u0131\u015fma\/ihbar hatlar\u0131\u201d kamu ve \u00f6zel \u015firketler ile k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen kurulu\u015flar i\u00e7in zaman i\u00e7inde en iyi uygulama standard\u0131 haline gelmi\u015f durumda.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde dan\u0131\u015fma\/ihbar hatt\u0131 \u015fikayetleri sadece etik d\u0131\u015f\u0131 veya yasal olmayan uygulamalar veya davran\u0131\u015flar ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131yor. Art\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan veya di\u011fer payda\u015flar dan\u0131\u015fma\/ihbar hatlar\u0131na etik veya hukuki a\u00e7\u0131dan bir ikilemde kald\u0131klar\u0131nda kendi muhtemel eylemleri hakk\u0131nda da dan\u0131\u015fabiliyorlar.<\/p>\n
\u015eimdi gelin alt\u0131 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda bir \u015firketin \u0130hbar\/Dan\u0131\u015fma Hatt\u0131 olu\u015ftururken atmas\u0131 gereken ad\u0131mlar\u0131 ele alal\u0131m\u2026<\/p>\n
Bir ihbar\/dan\u0131\u015fma hatt\u0131n\u0131n etkili olabilmesi, \u015firketin etik ve uyum program\u0131n\u0131n ne kadar \u00f6nemli bir bile\u015feni oldu\u011funa g\u00f6bekten ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130hbar ve dan\u0131\u015fma mekanizmalar\u0131, \u015firketlerde meydana gelen etik\u00a0d\u0131\u015f\u0131 ve yasal olmayan faaliyetlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. O kadar ki dan\u0131\u015fma\/ihbar hatt\u0131 olan \u015firketlerde suiistimallerin ortaya \u00e7\u0131kma oran\u0131 yar\u0131 yar\u0131ya iken olmayan \u015firketlerde bu olas\u0131l\u0131k \u00fc\u00e7te bire kadar d\u00fc\u015febilmektedir.<\/p>\n
Bu y\u00fczden \u015firketler etik ve uyum programlar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmeli ve ihbar\/dan\u0131\u015fma hatlar\u0131n\u0131 mutlaka bu program\u0131n i\u00e7ine eklemlendirmelidir. Etkin bir ihbar\/ dan\u0131\u015fma hatt\u0131 stratejisi olu\u015fturmak, kurumun etik k\u00fclt\u00fcr\u00fc geli\u015ftirme ve s\u00fcrd\u00fcrme \u00e7abalar\u0131na da g\u00fcven verir.<\/p>\n
\u00dcst y\u00f6netim,ihbar\/dan\u0131\u015fma politikalar\u0131 konusunda samimiyetini ve kararl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymal\u0131d\u0131r. Bu t\u00fcr bir kararl\u0131l\u0131k ve samimiyet \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ihbar\/dan\u0131\u015fma hatlar\u0131n\u0131 kullanma konusundaki \u00e7ekincelerini azaltacak ve ihbar\/dan\u0131\u015fma mekanizmas\u0131na g\u00fcveni art\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n
S\u00f6zgelimi \u015firketin y\u00f6netim kurulu veya icra kurulu ba\u015fkan\u0131n\u0131n ihbar\/dan\u0131\u015fma hatt\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve de\u011ferini beyan eden bir mektubu, \u00e7al\u0131\u015fanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan hatt\u0131n \u00f6nemini y\u00fckseltebilir.<\/p>\n
Bu tarz bir mektup, \u015firketin y\u00f6netim kurulu veya icra kurulu ba\u015fkan\u0131n\u0131n etik ve uyum program\u0131na olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymas\u0131n\u0131 ve mekanizman\u0131n faaliyetlerini misillemesizlik ilkesiyle y\u00f6netti\u011fine dair \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n g\u00fcvenini tazelemesini sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n
\u015eirketlerde bir ihbar\/dan\u0131\u015fma hatt\u0131n\u0131n olmas\u0131, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n bunu hi\u00e7bir endi\u015fe duymadan ve rahatl\u0131kla kullanaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmeyecektir. Bu t\u00fcr \u00e7ekinceleri ortadan kald\u0131rabilmek i\u00e7in yaln\u0131zca ihbar\/dan\u0131\u015fma hatt\u0131n\u0131 tan\u0131tmak ile kalmay\u0131p, bunun de\u011ferini, amac\u0131n\u0131 ve kurumun buna ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ortaya koymak gereklidir. \u015eirketler t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 etik d\u0131\u015f\u0131 ve yasal olmayan eylemler hakk\u0131nda da bilgilendirmelidir.<\/p>\n
\u0130hbar\/dan\u0131\u015fma hatt\u0131n\u0131n, posterlerle, kartlarla, e\u011fitimle ve hatta YouTube videolar\u0131 ile tan\u0131t\u0131lmas\u0131, ihbar\/ dan\u0131\u015fma hatt\u0131na \u00f6nem verilmesini sa\u011flayacakt\u0131r.\u015eirketlerde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n d\u00f6rt nesli kapsad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, ihbar\/dan\u0131\u015fma hatt\u0131n\u0131n tan\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir\u00e7ok ileti\u015fim arac\u0131n\u0131n bile\u015fik bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fanlar, ihbarda bulunduklar\u0131 i\u00e7in misilleme, intikam veya tacize maruz kalacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlarsa ihbar mekanizmas\u0131 iyi i\u015flemiyor demektir. Dolay\u0131s\u0131yla, dan\u0131\u015fma\/ihbar hatt\u0131 \u00fczerinden veya do\u011frudan komuta zinciri veya etik ve uyum departman\u0131 \u00fczerinden endi\u015felerini\u00a0ihbar etmek isteyen \u00e7al\u0131\u015fanlara g\u00fcven vermek i\u00e7in mutlaka bir misilleme yapmama\/intikam almama politikas\u0131 olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130hbar\u0131n gizli veya anonim olmas\u0131 aras\u0131nda bir anlam farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmaktad\u0131r. Anonimlik, olay veya konuyu ihbar eden ki\u015finin kimli\u011finin korunmas\u0131\u00a0anlam\u0131na gelmektedir. Gizlilik ise ihbar edilen bilginin korunmas\u0131 anlam\u0131na gelir. \u0130lk \u015fikayetten, da\u011f\u0131t\u0131ma, \u00fcst mercilere bildirme ve sonu\u00e7land\u0131rmaya kadar olan veri ak\u0131\u015f\u0131 sistemini olu\u015fturmak, ihbar\/dan\u0131\u015fma hatt\u0131n\u0131 kurarken \u00f6nceliklerden biri olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130hbar\/dan\u0131\u015fma hatt\u0131ndan al\u0131nan \u015fikayetlerin saklanmas\u0131 i\u00e7in en temel kural, saklama politikas\u0131n\u0131, kurulu\u015funuz taraf\u0131ndan al\u0131nan veya geli\u015ftirilen benzer bilgiler i\u00e7in yans\u0131tan saklama\/yok etme politikas\u0131d\u0131r. Dan\u0131\u015fma\/ihbar hatt\u0131 verileri i\u00e7in veri saklama gereksiniminin ne kadar s\u00fcrmesi gerekti\u011fini her \u015firket kendi kurum k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde belirlemelidir.<\/p>\n
\u015eirketin i\u00e7inde ihbar\/dan\u0131\u015fma hatt\u0131 bildirimlerini ilk alacak ve g\u00f6zden ge\u00e7irecek ki\u015filerin belirlenmesi \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bununla ayn\u0131 \u00f6neme sahip olan bir di\u011fer unsur da, ihbar edilmi\u015f konular\u0131 i\u015faret eden veya \u00fcst mercilere bildirmeyi gerektiren kriterlerin, de\u011ferlerin ve g\u00f6stergelerin bir standard\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130hbar \/dan\u0131\u015fma hatt\u0131 \u015fik\u00e2yetlerinizin s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sorumlu bireylerin se\u00e7imi, e\u011fitimi ve bu ki\u015filerle i\u015fbirli\u011fi belki de hatt\u0131 uygulamaya ge\u00e7irme s\u00fcrecindeki en \u00f6nemli faaliyetlerinden biridir.<\/p>\n
\u015eikayetlerin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi ve olay\u0131n bir karara ba\u011flanmas\u0131 i\u00e7in bir tak\u0131m ad\u0131mlar\u0131 veya k\u0131lavuzlar\u0131 belirlemek gerekir. Bunlardan ilki, ihbar edilen bilginin incelenmesi i\u00e7in, bu bilginin al\u0131nma tarihinden itibaren bir s\u00fcre belirlemektir. Bundan sonraki ad\u0131m, ihbar edilen olay veya konular aras\u0131nda \u00f6ncelik belirlemek olacakt\u0131r.<\/p>\n
\u0130hbar edilen konunun sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n takibi, yaln\u0131zca olay\u0131n kapat\u0131l\u0131p kapat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kontrol\u00fc olmamal\u0131, ayr\u0131ca nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de i\u00e7ermelidir.<\/p>\n
Taciz, mobbing, m\u00fc\u015fteri doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya fiyat belirleme gibi faaliyetlere tan\u0131k olan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n bunu y\u00f6netime veya \u015firketin dan\u0131\u015fma\/ihbar hatt\u0131na bildirmeleri gerekmektedir. Ancak \u00e7o\u011fu ki\u015finin herhangi bir suiistimale tan\u0131k oldu\u011funda bunu misilleme korkular\u0131 veya bir \u015feyin yap\u0131lmayaca\u011f\u0131na dair inan\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 ihbar etmedikleri bilinmektedir. Oysa bu vakalar\u0131 g\u00fcndeme getirenler, muhtemelen zarara yol a\u00e7acak suiistimali ortaya \u00e7\u0131kararak gerek i\u015fverenlerine, gerek ise genel olarak topluma b\u00fcy\u00fck yarar sa\u011flayabilirler. Dolay\u0131s\u0131yla, \u00e7al\u0131\u015fanlara eri\u015fmek ve onlar\u0131 ihbar etmeye te\u015fvik etmek son derece \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015fma\/ihbar mekanizmalar\u0131 i\u00e7in en \u00f6nemli tart\u0131\u015fmalardan biri de kurumlar\u0131n ihbarc\u0131lara \u00f6d\u00fcl vermesinin do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u0130hbarc\u0131lar\u0131n \u00f6d\u00fcllendirilmesinin arkas\u0131nda yatan d\u00fc\u015f\u00fcnce, \u015firketlerin, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n etik ve uyum ihlallerine kar\u015f\u0131 tetikte olmalar\u0131na ve do\u011fru olmayan bir \u015fey g\u00f6rd\u00fcklerinde bunu g\u00fcndeme getirmelerine te\u015fvik edilmek istemeleridir. Bu noktada as\u0131l korkulan husus, b\u00f6yle bir \u00f6d\u00fcllendirme sistemini \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n morali \u00fczerinde belirgin bir olumsuz etkiye sahip olmas\u0131, bir kelle avc\u0131s\u0131 imaj\u0131 yaratmas\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n devaml\u0131 olarak onlar\u0131 birilerinin izledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri ve kendilerini kimin izledi\u011fini anlayabilmek i\u00e7in s\u00fcrekli tetikte olmalar\u0131, \u015firketlerin yaratmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ekip ruhu anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 zedeleyebilir.<\/p>\n
Ayn\u0131 pozisyonlara y\u00fckselmeyi bekleyenlerin birbirleri aleyhine kan\u0131t aramalar\u0131 ve ilk f\u0131rsatta da bu kan\u0131tlar\u0131 kullanmaya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u015firketlerin faydas\u0131na olmayabilir. B\u00f6yle bir g\u00fcvensizlik ortam\u0131nda \u015firket \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 birbirleri ile \u00f6nemli bilgileri payla\u015fmayabilirler.<\/p>\n
Bu t\u00fcr tehlikeler y\u00fcz\u00fcnden \u015firket k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn b\u00f6yle bir \u00f6d\u00fcl sistemini destekleyip desteklemeyece\u011fini veya sistemin bir \u00f6d\u00fcl av\u0131 haline gelip muhtemelen b\u00fct\u00fcn program\u0131 baltalama riskinin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kesin olarak \u00f6\u011frenilmesi gerekir.<\/p>\n
Ali Cem G\u00fclmen \u2013 Ara\u015ft\u0131rma ve Yay\u0131n Uzman\u0131, Etik ve \u0130tibar Derne\u011fi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Etik ve uyum y\u00f6neticisinin alet \u00e7antas\u0131 ger\u00e7ekten geni\u015f olmal\u0131. Bu yaz\u0131da \u00e7antam\u0131zdan \u0130hbar\/Dan\u0131\u015fma Hatt\u0131 olu\u015ftururken dikkat edilmesi gereken ana politikalar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yor ve enine boyuna inceliyoruz\u2026 Bildi\u011fimiz gibi \u0130hbarc\u0131 (Whistleblower) \u00f6zel veya kamu kurumu i\u00e7inde yasa d\u0131\u015f\u0131, etik olmayan ve yanl\u0131\u015f olarak kabul edilen faaliyetlerin if\u015fa edilmesini sa\u011flayan ki\u015fiye verilen isim. Ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi iddia edilen suiistimaller farkl\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40084,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-40083","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized-tr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40083"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40083\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40085,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40083\/revisions\/40085"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40084"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}