{"id":40202,"date":"2016-12-09T09:13:53","date_gmt":"2016-12-09T07:13:53","guid":{"rendered":"https:\/\/teidakademi.com\/?p=40202"},"modified":"2017-11-07T15:05:09","modified_gmt":"2017-11-07T13:05:09","slug":"beyaz-yakalar-neden-kirlenir-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/2016\/12\/09\/beyaz-yakalar-neden-kirlenir-2\/","title":{"rendered":"Beyaz Yakalar Neden Kirlenir?"},"content":{"rendered":"
“B\u00fct\u00fcn renkler h\u0131zla kirleniyordu, birincili\u011fi beyaza verdiler. Ger\u00e7ekten de, elinde \u00f6nemli yetkiler ve sosyal stat\u00fcs\u00fc nedeniyle b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcven halesi olan beyaz yakal\u0131lar\u0131n i\u015fledi\u011fi su\u00e7lar, di\u011ferlerinin \u00e7ok \u00fczerinde bir etkiye sahip olabiliyor. Ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131 ve temizlenmesi de bir o kadar g\u00fc\u00e7 oluyor…”\u00a0<\/strong>Av. Altu\u011f \u00d6ZG\u00dcN<\/em><\/h5>\n

B<\/span><\/span>eyaz yaka tabiri \u015firkette \u00fcst d\u00fczeyde \u00e7al\u0131\u015fan ve zihin eme\u011fi ile maa\u015fa hak kazanan \u015firket y\u00f6neticileri ve memurlar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rken, mavi yaka, \u015firkette genelde \u00fcretim taraf\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan ve beden eme\u011fi ile maa\u015f hakeden i\u015f\u00e7iler i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. Beyaz yaka su\u00e7lar\u0131 dedi\u011fimizde de klasik anlamda su\u00e7lu psikolojisinden ayr\u0131lan ve ezber bozan bir su\u00e7 tipinden s\u00f6z etmi\u015f oluyoruz. Zira toplumda su\u00e7lu konumunda olan ki\u015filerin genelde alt seviyelerde ya\u015fayan su\u00e7a itilmi\u015f bireyler oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bir genelleme hakim; beyaz yaka su\u00e7lar\u0131nda ise iyi e\u011fitimli, \u015firketlerde \u00fcst seviyelerde \u00e7al\u0131\u015fan ve itibar g\u00f6ren ki\u015filerin kalk\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 su\u00e7lar kastediliyor.<\/p>\n

Uluslararas\u0131 literat\u00fcrde \u201cwhitecollar crimes\u201d olarak kullan\u0131lan kavram, ilk kez 1939 y\u0131l\u0131nda Amerikal\u0131 sosyolog Edwin H. Sutherland<\/strong>\u2019\u0131n \u201cBeyaz yaka Su\u00e7lular\u0131\u201d (The WhiteCollar Criminal) ba\u015fl\u0131kl\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015f. Sutherland, beyaz yaka su\u00e7unu; vali, kaymakam, doktor, h\u00e2kim, m\u00fcd\u00fcr, komutan gibi \u00fcst d\u00fczey b\u00fcrokrat ve profesyonellerin ve i\u015f adamlar\u0131n\u0131n, ki\u015fisel menfaat elde etmek i\u00e7in meslek ve makam\u0131n sundu\u011fu olanaklar\u0131 ve g\u00fcveni kullanarak i\u015fledikleri su\u00e7lar\u0131 nitelemek i\u00e7in kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda beyaz yaka su\u00e7unu en geni\u015f anlamda, \u201cSu\u00e7un y\u00fcksek sosyal itibara sahip sayg\u0131n bir ki\u015fi taraf\u0131ndan mesle\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde ve kendine g\u00f6sterilen g\u00fcvenin ihlal edilmesi alt\u0131nda i\u015flenmesi\u201d \u015feklinde tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde beyaz yaka su\u00e7lar\u0131 Sutherland\u2019in tan\u0131m\u0131n\u0131n geli\u015fmi\u015f versiyonu olarak, \u015firketlerde CEO, CFO, Direkt\u00f6rler gibi \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerin ve kilit konumda \u00e7al\u0131\u015fan memurlar\u0131n i\u015fledikleri su\u00e7lar\u0131 ifade etmektedir.<\/p>\n

\"Untitled\"<\/a>BEYAZ YAKALAR NEDEN K\u0130RLEN\u0130R?<\/strong><\/p>\n

Beyaz yaka su\u00e7lar\u0131n\u0131n nedenlerinin ba\u015f\u0131nda, \u015firkette yerle\u015fmemi\u015f etik ve uyum k\u00fclt\u00fcr\u00fc gelir. Bununla beraber ki\u015fisel h\u0131rs ve gev\u015fek kontrol mekanizmalar\u0131 da bu su\u00e7un i\u015flenmesine zemin olu\u015fturur. Su\u00e7 failinin uzun y\u0131llar ayn\u0131 \u015firkette\/ayn\u0131 kilit g\u00f6revde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, \u015firkete duyulan g\u00fcven ve \u00e7al\u0131\u015fan adalet duygusunun zay\u0131f olmas\u0131, sat\u0131\u015f ve sat\u0131n alma gibi y\u00fcksek montanl\u0131 ticari ili\u015fkilerin d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc\u00a0alanlarda \u00e7\u0131kan ki\u015fisel f\u0131rsatlar bu su\u00e7un i\u015flenmesinde \u00e7al\u0131\u015fanlara motivasyon sa\u011flar.<\/p>\n

\u015eirketin kontrol mekanizmalar\u0131 muhasebe ve risk kontrolleri (g\u00f6revlerin ayr\u0131lmas\u0131 ve denetleme yollar\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131), somut veri giri\u015flerinin kontrolleri ve y\u00f6netim kontrollerinden (ceza ve \u00f6d\u00fcllendirme sistemi), \u015firket i\u00e7i \u015fik\u00e2yet hatt\u0131 ve raporlamalardan olu\u015fur. Beyaz yaka su\u00e7lar\u0131, \u015firket y\u00f6netiminin her zaman g\u00fcncel bilgilerden ve suistimal y\u00f6ntemlerinden haberdar olarak ve kendini koruma y\u00f6ntemlerini uygulamas\u0131 suretiyle engellenebilir. \u00d6rne\u011fin, hi\u00e7bir zaman tatile \u00e7\u0131kmayan, sahip olduklar\u0131 ko\u015fullar\u0131n (maa\u015f vb. yan haklar) \u00fcst\u00fcnde ya\u015fam tarz\u0131 s\u00fcrd\u00fcren veya tutars\u0131z ruh hallerine girip \u00e7\u0131kan \u00e7al\u0131\u015fanlar bu konuda \u015f\u00fcphe yarat\u0131r. Su\u00e7u i\u015fleyen ki\u015finin psikolojisi kendi kendine yapt\u0131\u011f\u0131 suistimalin asla su\u00e7 oldu\u011funu ink\u00e2r etmeyen, \u015firketin bunu hak etti\u011fine inanan, emekleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak \u015firketle \u00f6de\u015fti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen veya sadece yapt\u0131\u011f\u0131 uygunsuzluk ile \u015firketten \u00f6d\u00fcn\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 (asl\u0131nda kanuna ayk\u0131r\u0131 hareket etmedi\u011fini), dolay\u0131s\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flemi me\u015frula\u015ft\u0131rmaya d\u00f6n\u00fck bir psikolojiyi yans\u0131t\u0131r. Bu psikoloji iyi sunum teknikleri ve beden dili e\u011fitimi alm\u0131\u015f bir \u00fcst d\u00fczey y\u00f6netici becerileri ile birle\u015fti\u011finde, asl\u0131nda s\u0131radan su\u00e7lulardan \u00e7ok daha kompleks d\u00fc\u015f\u00fcnebilecek ve zorlu sorgulama tekniklerine dayan\u0131kl\u0131 bir su\u00e7lu profili ortaya koyar.<\/p>\n

B\u0130R BEYAZ YAKA SU\u00c7U OLARAK R\u00dc\u015eVET<\/strong><\/p>\n

\u00d6zellikle beyaz yakal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n r\u00fc\u015fvet veya (bizim k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczde bah\u015fi\u015f ad\u0131 alt\u0131nda ge\u00e7en) kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6deme y\u00f6ntemlerini kullanarak sat\u0131\u015f ve benzeri i\u015f hedeflerine ula\u015fmas\u0131na \u00e7ok s\u0131k rastlanmakta ve bu durum \u015firketleri a\u011f\u0131r ceza ve itibar kayb\u0131 s\u00fcre\u00e7lerine s\u00fcr\u00fcklemektedir.<\/p>\n

Uluslararas\u0131 etik ve uyum y\u00f6netiminin temelinde yer alan yolsuzluk yapmama kavram\u0131n\u0131n merkezinde r\u00fc\u015fvetin engellenmesi vard\u0131r. R\u00fc\u015fvetin d\u00fcnya ekonomisine zarar\u0131 2016 itibariyle yakla\u015f\u0131k 2 trilyon dolar olarak hesaplanmaktad\u0131r. R\u00fc\u015fvet alma ve verme su\u00e7lar\u0131 konusundaki uluslararas\u0131 skandallar\u0131n 20 y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda gitgide artmas\u0131 ile baz\u0131 devletlerin bu su\u00e7lar\u0131 uluslararas\u0131 etki do\u011furan (extraterritorial) yasalar ile d\u00fczenlemesine neden olmu\u015ftur.<\/p>\n

Bunlardan ba\u015fl\u0131cas\u0131 ABD R\u00fc\u015fvetin \u00d6nlenmesi ve Yabanc\u0131 \u00dclkelerde Yolsuzluk Uygulamalar\u0131 Yasas\u0131d\u0131r (FCPA-1977). Bu kanun ABD makamlar\u0131n\u0131n; ABD harici bir devletin memurlar\u0131 ve devlet dairelerinde \u00e7al\u0131\u015fanlar, siyasi partisi,<\/p>\n

\u00d6ZELL\u0130KLE BEYAZ YAKALI \u00c7ALI\u015eANLARIN R\u00dc\u015eVET VEYA (B\u0130Z\u0130M K\u00dcLT\u00dcR\u00dcM\u00dcZDE BAH\u015e\u0130\u015e ADI ALTINDA GE\u00c7EN) KOLAYLA\u015eTIRICI \u00d6DEME Y\u00d6NTEMLER\u0130N\u0130 KULLANARAK SATI\u015e VE BENZER\u0130 \u0130\u015e HEDEFLER\u0130NE ULA\u015eMASINA \u00c7OK SIK RASTLANMAKTA VE BU DURUM \u015e\u0130RKETLER\u0130 A\u011eIR CEZA VE \u0130T\u0130BAR KAYBI S\u00dcRE\u00c7LER\u0130NE S\u00dcR\u00dcKLEMEKTED\u0130R.<\/em><\/span><\/p>\n

siyasi parti yetkilisi veya aday\u0131, uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler veya bu \u00f6rg\u00fctlerin y\u00f6neticilerine d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir yerinde ABD ile ili\u015fkili bir \u015firket ad\u0131na r\u00fc\u015fvete ili\u015fkin ceza vermesine imkan tan\u0131maktad\u0131r. Bu cezalar \u015fah\u0131slar i\u00e7in, \u00a020\u00a0y\u0131la kadar hapis ve 5 milyon Dolara kadar para cezas\u0131 ve \u015firketler i\u00e7in, 25 milyon Dolara kadar para cezas\u0131na ula\u015fabilmektedir.\u00a0Bunu d\u00fczenlemeyi 33 y\u0131l sonra bir\u00a0ad\u0131m ileri g\u00f6t\u00fcren Birle\u015fik Krall\u0131k R\u00fc\u015fvet<\/p>\n

Yasas\u0131 (UKBA) (2010): Yabanc\u0131 kamu g\u00f6revlileri ile beraber \u00f6zel ki\u015filerin kamu g\u00f6revlilerine menfaat sa\u011flamas\u0131n\u0131 ve \u00d6zel ki\u015filerin \u00f6zel ki\u015filere menfaat sa\u011flamas\u0131n\u0131 r\u00fc\u015fvet su\u00e7u olarak de\u011ferlendirmektedir.<\/p>\n

Nihayet bu konuda kabul edilen en sert yasa olan Brezilya Temiz \u015eirket Yasas\u0131\u2019nda (2014) FCPA\u2019deki kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6deme istisnas\u0131n\u0131 kabul etmedi\u011fi gibi, UKBA\u2019deki \u201cyeterli nitelikteki r\u00fc\u015fvet \"Untitled2\"<\/a>\u00f6nleme prosed\u00fcrlerini de bir savunma arac\u0131 olarak kabul etmemektedir. \u0130lgili yasaya g\u00f6re \u015firketler, kendi r\u0131zalar\u0131na ayk\u0131r\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olsa bile, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n kendi ad\u0131na yapt\u0131klar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc hareketten sorumlu kabul edilmi\u015ftir. \u015eirketlerin alabilecekleri ceza tutar\u0131n\u0131n, bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n br\u00fct gelirinin %20\u2019sine ya da r\u00fc\u015fvetle elde edilen gelirin 3 kat\u0131na kadar \u00e7\u0131kabilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015f olup; savc\u0131ya \u015firketin yasa d\u0131\u015f\u0131 bir amac\u0131 oldu\u011funu kan\u0131tlama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olmadan \u015firketin la\u011fvedilmesi talep etme yetkisi verilmi\u015ftir.<\/p>\n

T\u00fcrk hukukuna bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda r\u00fc\u015fvet ve di\u011fer beyaz yaka su\u00e7lar\u0131 ile ilgili ayr\u0131 bir d\u00fczenleme olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve genel kanunlarda bu su\u00e7lara yer verildi\u011fini g\u00f6rmekteyiz. T\u00fcrk Ceza Kanunu anlam\u0131nda r\u00fc\u015fvet su\u00e7u, \u201cG\u00f6revinin ifas\u0131yla ilgili bir i\u015fi yapmas\u0131 veya yapmamas\u0131 i\u00e7in, do\u011frudan veya arac\u0131lar vas\u0131tas\u0131yla bir kamu g\u00f6revlisine veya g\u00f6sterece\u011fi bir ba\u015fka ki\u015fiye menfaat sa\u011flanmas\u0131\u201d, olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f olup failin d\u00f6rt y\u0131ldan oniki y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. T\u00fcrk Ceza Kanununda t\u00fczel ki\u015filerin cezai sorumlulu\u011fu ilkesi kabul edilmedi\u011finden \u015firket ad\u0131na i\u015flenen r\u00fc\u015fvet su\u00e7unda \u015firket ad\u0131na ceza de\u011fil g\u00fcvenlik tedbirleri uygulanmas\u0131 ayn\u0131 kanunda d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

\"1\"<\/a>T\u00dcRK HUKUKUNDA \u015e\u0130RKET\u0130N HAREKET \u0130MKANLARI<\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikle beyaz yaka su\u00e7lar\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu ve benzer kanunlarda su\u00e7 olarak d\u00fczenlendi\u011fi i\u00e7in su\u00e7tan zarar g\u00f6ren \u015firket, fail hakk\u0131nda su\u00e7 duyurusunda bulunabilir. Bu yolla hem failin ceza davas\u0131nda yarg\u0131lanmas\u0131 sa\u011flanacak hem de su\u00e7 nedeniyle elde edilen haks\u0131z kazan\u00e7 da m\u00fcsadere edilebilecektir.<\/p>\n

Beyaz yaka su\u00e7lar\u0131 en temel anlamda \u00e7al\u0131\u015fan ve i\u015fveren aras\u0131nda g\u00fcven ili\u015fkisini zedeledi\u011finden \u0130\u015f Hukuku\u2019muzda meri olan feshin son \u00e7are olma ilkesi bu durumda uygulanmayacakt\u0131r. Beyaz yaka su\u00e7una neden olan eylem sebebiyle i\u015f ili\u015fkisine devam etme i\u015fverenden beklenemeyece\u011finden \u0130\u015f Kanunu madde 25\u2019de d\u00fczenlenen, ahlak ve iyi niyet kurallar\u0131na uymayan haller ve benzerleri nedeniyle i\u015fveren \u015firket beyaz yaka su\u00e7u i\u015fleyen \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n i\u015f akdini hakl\u0131 nedenle ve tazminats\u0131z feshedebilecektir. Burada yerle\u015fik yarg\u0131tay kararlar\u0131nda da yer verildi\u011fi \u00fczere, i\u015fverenin su\u00e7 te\u015fkil\u00a0edebilecek eylemi su\u00e7 duyurusuna konu etmemesi, eylemin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmamaktad\u0131r ve yap\u0131lan fesih hakl\u0131 nedenle fesih say\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bununla beraber son y\u0131llarda Alman hukuk sisteminde hukukumuza entegre olan \u201c\u015e\u00fcphe Feshi\u201d kavram\u0131na g\u00f6re, i\u015f ili\u015fkisinin devam\u0131 i\u00e7in gerekli olan g\u00fcveni y\u0131kmaya elveri\u015fli, objektif olay ve vak\u0131alara dayanan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015f\u00fcphenin mevcut olmal\u0131 ve i\u015fverenin bu olay\u0131n ayd\u0131nlanmas\u0131na y\u00f6nelik kendisinden beklenebilecek b\u00fct\u00fcn \u00e7abalar\u0131 g\u00f6stermelidir. Yarg\u0131tay bu ko\u015fullar\u0131 i\u00e7eren olaylarda, i\u015fveren taraf\u0131ndan yap\u0131lan feshi, hakl\u0131 nedenle derhal fesih olarak de\u011fil, ancak \u201ci\u015f\u00e7inin yeterlili\u011finden kaynaklanan ge\u00e7erli sebebe dayanan fesih\u201d olarak kabul etmektedir ve i\u015fverene a\u00e7\u0131labilecek i\u015fe iade davalar\u0131n\u0131n da \u00f6n\u00fcn\u00fc kapatmaktad\u0131r. \u00d6zellikle \u015firket i\u00e7i soru\u015fturmalarda \u015firketin olay\u0131n ayd\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in t\u00fcm \u00e7abay\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi ancak yeterli delil elde edemedi\u011fi kuvvetli \u015f\u00fcphe durumlar\u0131nda bu fesih yolu uygulanabilecektir.<\/p>\n

Nihayet T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019da \u015firket y\u00f6neticilerinin ve m\u00fcd\u00fcrlerinin \u015firketi zarara u\u011fratan i\u015flemlerine kar\u015f\u0131 \u015firket ortaklar\u0131n\u0131n da zarar\u0131n tazminine y\u00f6nelik dava a\u00e7abilece\u011fini d\u00fczenlemi\u015ftir. Bu kapsamda yapt\u0131klar\u0131 usuls\u00fcz\u00a0i\u015flem i\u00e7in \u015firketi zarara u\u011fratan (\u015firketin marka de\u011ferini d\u00fc\u015f\u00fcren, a\u011f\u0131r cezalar \u00f6demesine yol a\u00e7an vb.) m\u00fcd\u00fcr ve y\u00f6neticilerden ayr\u0131ca tazminat istenebilecektir.<\/p>\n

BEYAZ YAKA SU\u00c7LULARININ \u00d6ZELL\u0130KLER\u0130<\/p>\n

Fail \u015fiddet kullanmaz. Failin eyleminin amac\u0131 maddi fayda kazanmakt\u0131r.<\/p>\n

Fail su\u00e7u i\u015flerken mesleki konumunu ve \u00fcnvan\u0131n\u0131 kullan\u0131r. Fail, \u015firketlerde ve kamu kurumlar\u0131nda teknik, gizli ve i\u015fin yap\u0131lmas\u0131na dair y\u00f6ntem bilgisine (know how) haiz bir \u00e7al\u0131\u015fand\u0131r.<\/p>\n

Fail sosyal sayg\u0131nl\u0131\u011fa, iyi e\u011fitime ve y\u00fcksek sosyal stat\u00fcye sahiptir.<\/p>\n

Fail teknolojiyi ve i\u015f \u00e7evresini (network) \u00e7ok iyi kullan\u0131r, h\u0131rsl\u0131d\u0131r ve kariyerinde kolay y\u00fckselmek isteyen bir e\u011filimdedir.<\/p>\n

\"2\"<\/a><\/p>\n

PEK\u0130 \u00c7\u00d6Z\u00dcM NE?<\/strong><\/p>\n

\u015eirket i\u00e7inde beyaz yaka su\u00e7lar\u0131na konu olabilecek usuls\u00fczl\u00fckler, \u00e7o\u011funlukla yap\u0131lan denetimlerde veya \u015firket\u00a0i\u00e7i ihbar y\u00f6netimi ile farkedilir. Daha \u00e7ok kurumsal ve uluslararas\u0131 \u015firketlerde rastlanan \u015firket i\u00e7i ihbar hatlar\u0131\u00a0yoluyla bilgi u\u00e7uran (whistleblower) \u00e7al\u0131\u015fanlar \u015firket i\u00e7i usuls\u00fczl\u00fckleri (kimliklerini saklama imkan\u0131 da tan\u0131yan) mail, telefon gibi y\u00f6ntemlerle bildirip i\u00e7 soru\u015fturma s\u00fcrecini ba\u015flat\u0131rlar.<\/p>\n

Ancak \u015firket i\u00e7inde beyaz yakaya konu olabilecek usuls\u00fczl\u00fck tespiti ve neticelendirilmesi genelde \u00e7e\u015fitli problemler ve belirsizlikler getirebilir. Baz\u0131 \u015firket ve \u00fclke k\u00fclt\u00fcrlerinde \u00fcst derece stat\u00fcl\u00fc meslekler genellikle kendi kendini d\u00fczenleyen bir \u00f6zelli\u011fe sahiptirler ve yanl\u0131\u015f yapanlar\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131ndan ziyade sessizlik ve suistimalciyi koruma kurallar\u0131 egemen olabilir. Mesleki dernek etik ya da disiplin kurullar\u0131n\u0131n mensuplar\u0131na verdikleri cezalar, uzakla\u015ft\u0131rma k\u0131nama ge\u00e7ici ya da s\u00fcrekli olarak lisans ve \u00fcyeli\u011fin iptali gibi hususlar\u0131 i\u00e7erebilir. Geleneksel ceza ve idare hukuku da bu t\u00fcr su\u00e7lara y\u00f6nelik \u00f6zel usul ve cezai h\u00fck\u00fcmler \u00f6ng\u00f6rebilmektedir. Buna ra\u011fmen bir\u00e7ok \u015firket medyada yer alabilecek skandal ve \u015fik\u00e2yetlerden ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in us\u00fcls\u00fczl\u00fck yapan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n sadece istifas\u0131n\u0131 istemekle hatta \u00e7al\u0131\u015fanlara anla\u015fma (ikale) yoluyla ayr\u0131lmay\u0131 \u00f6nermekte ve olay\u0131n b\u00fcy\u00fcmesini engellemekle yetinmektedir. Ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n uzun s\u00fcrmesi, \u015firketin ticari s\u0131r say\u0131lacak bilgilerinin dava dosyalar\u0131nda yer almas\u0131 gibi haller \u015firketleri bu konuda sessiz kalmaya itebilir. H\u00e2lbuki beyaz yaka su\u00e7lar\u0131 en az di\u011fer su\u00e7lar kadar ciddi olup kurumun adalet duygusuna zarar veren, \u015firketin di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 ve toplumu etkileyen su\u00e7lard\u0131r.<\/p>\n

Global uyum politikalar\u0131 \u00e7ok s\u0131k\u0131 olan uluslararas\u0131 \u015firketlerde bile engellenemeyen beyaz yaka su\u00e7lar\u0131, kariyerinde h\u0131zl\u0131 y\u00fckselmek isteyen \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in \u00e7o\u011fu zaman kullan\u0131lan k\u0131sa bir yol olmakta ve \u00e7al\u0131\u015fanlar ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar elde ederken \u015firketleri telafisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan risklere s\u00fcr\u00fcklemektedirler. \u015eirketlerin kendilerini korumak i\u00e7in, suistimal yap\u0131p \u015firketi maddi ve manevi (itibar kayb\u0131) zarara u\u011fratan \u00e7al\u0131\u015fanlara kar\u015f\u0131 savunma mekanizmalar\u0131 geli\u015ftirmesi zaruridir.<\/p>\n

\u00d6ncelikle tespiti zor ve teknik hususlar ihtiva eden beyaz yaka su\u00e7lar\u0131n\u0131n engellenmesi amac\u0131yla, \u015firketler daha m\u00fclakat a\u015famas\u0131nda, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n etik de\u011ferlerini \u00f6l\u00e7mek amac\u0131yla adaylar\u0131 test etmeli ve etik sorular m\u00fclakat\u0131n vazge\u00e7ilmez bir unsuru olmal\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fan hakk\u0131nda yap\u0131lacak etik \u00e7al\u0131\u015fmaya dair referans kontrol\u00fc de i\u015fe alma esnas\u0131nda etkin bir \u015fekilde kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bununla beraber \u015firket i\u00e7inde beyaz yaka su\u00e7lar\u0131n\u0131 asgari seviyeye indirecek olan \u015firket i\u00e7i etik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00fcst y\u00f6netim deste\u011fi (tone at the top) ile usuls\u00fczl\u00fcklere kar\u015f\u0131 s\u0131f\u0131r tolerans politikas\u0131n\u0131n benimsenmesi hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu etik ve uyum program\u0131 kapsam\u0131nda, s\u00fcrekli e\u011fitimler, ceza & \u00f6d\u00fcl sistemleri, \u015firkette yap\u0131lacak kapsaml\u0131 risk analizi, kilit rol oynayan ki\u015filer ve s\u00fcre\u00e7lerin belirlenmesi ve denetim & kontrollerin etkin kullan\u0131lmas\u0131, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n takip ettikleri s\u00fcre\u00e7lerle ilgili sorumlu tutulmas\u0131, i\u00e7 \u015fikayet ve disiplin s\u00fcre\u00e7lerinin etkin uygulanmas\u0131 y\u00f6ntemleri ile \u015firket i\u00e7i etik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn olu\u015fmas\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r. \u015eirket \u00fcst y\u00f6netiminin, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n uygunsuz eylemlerinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131ndan emin olmas\u0131, \u015firketin uygunsuz davran\u0131\u015flara ve beyaz yaka su\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131 duru\u015funun a\u00e7\u0131k, net ve somut olarak belirtilmesi, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n uyum ve hukuka ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n derhal raporlanmas\u0131n\u0131n te\u015fvik edilmesi, \u00e7al\u0131\u015fanlara \u015firket ilkelerini benimsetmek, onlar\u0131n \u015firkete olan aidiyetlerini art\u0131rmak, sadakatlerini korumak ve iyi bir kurumsal sorumluluk yaratmak i\u00e7in gereklidir.<\/p>\n

\n

Av. Altu\u011f \u00d6zg\u00fcn \/ Sandoz T\u00fcrkiye Hukuk ve Uyum M\u00fcd\u00fcr\u00fc<\/p>\n

Marmara \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi mezunu olan Altu\u011f \u00d6zg\u00fcn, ayn\u0131 \u00fcniversitede devam etti\u011fi Avrupa Birli\u011fi Hukuku y\u00fcksek lisans\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, mesle\u011fine \u00d6zg\u00fcn hukuk b\u00fcrosunda avukat olarak ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra, s\u0131ras\u0131yla Eastpharma\/Deva Holding ve Beckman Coulter\u2019da hukuk ve uyum y\u00f6neticisi olan Altu\u011f \u00d6zg\u00fcn, Ocak 2014\u2019den beri TEID \u00fcyesi Sandoz T\u00fcrkiye\u2019nin Hukuk ve Uyum M\u00fcd\u00fcr\u00fc olarak \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

Makalelerdeki g\u00f6r\u00fc\u015f ve yorumlar yazar veya yazarlara ait olup\u00a0<\/span>, Etik ve \u0130tibar Derne\u011fi\u2019nin konu ile ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncelerini yans\u0131tmamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“B\u00fct\u00fcn renkler h\u0131zla kirleniyordu, birincili\u011fi beyaza verdiler. Ger\u00e7ekten de, elinde \u00f6nemli yetkiler ve sosyal stat\u00fcs\u00fc nedeniyle b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcven halesi olan beyaz yakal\u0131lar\u0131n i\u015fledi\u011fi su\u00e7lar, di\u011ferlerinin \u00e7ok \u00fczerinde bir etkiye sahip olabiliyor. Ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131 ve temizlenmesi de bir o kadar g\u00fc\u00e7 oluyor…”\u00a0Av. Altu\u011f \u00d6ZG\u00dcN Beyaz yaka tabiri \u015firkette \u00fcst d\u00fczeyde \u00e7al\u0131\u015fan ve zihin eme\u011fi ile […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40203,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[211],"tags":[],"class_list":["post-40202","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-featured"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40202","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40202"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40202\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40205,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40202\/revisions\/40205"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40203"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40202"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40202"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/teidakademi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40202"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}